İKİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI 1968 -1972 DEMİR ÇELİK SANAYİİ

İKİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI

1968 -1972

DEMİR ÇELİK SANAYİİ

1.İLKELER VE GELİŞMELER :

a. İLKELER :

(1) Esas itibariyle demir - çelik üretimi ile ilgili kamu kaynakları ile kurulmuş ve kurulacak demir - çelik tesislerinin projelendirilmesi, tesisi ve işletilmesi ile ilgili işlerin tümü tek bir organizasyonda toplanacaktır.

(2) Gelişen ekonominin kritik mallan olan demir - çelik ürünleri maliyetlerinin düşürülmesi sağlanacaktır.

b.GELİŞMELER VE SORUNLAR :

Birinci Plan döneminde Türkiye Demir - Çelik sanayiinde önemli sayılabilecek gelişmeler olmuştur.

Yurtiçi mamul talep tahminleri Tablo 279 da gösterilmiştir.

Demir - çelik mamullerini tüketen sanayiler, geçmiş yıllara oranla daha hızlı ve daha yoğun bir şekilde kullanmaya doğru gelişmişlerdir. Bu dönemde, yeni bir entegre tesis ilan Ereğli Demir - Çelik Fabrikaları işletmeye alınmış (Mart 1965), Karabük tesisleri genişleme yatırımları tamamlanmış ve özel sektör kuruluşlarının, bu sektöre ilgileri artmıştır. Böylece 5 yıl için planlanmış olan l milyar 870 milyon liralık yatırım, yüzde 26 fazlasıyla 2 milyar 352 milyon lira olarak gerçekleşmiş (1961 yılı fiyatlarıyla) dolayısıyla yurt içi üretim imkanları önemli ölçülerde artmış bulunmaktadır.

Ancak, tesislerin işletmeye alınışındaki gecikmeler ve bazı işletme problemleri nedenleriyle üretim artışları programlanan miktarlara ulaşamamış ve tahminlerden fazla ithalât yapılmıştır.

1967 yılında Türkiye Demir - Çelik Sanayii, Karabük ve Ereğli’deki iki büyük entegre tesis, Kırıkkale, Metaş, Elektrometal gibi hurdadan çelik üreten birkaç küçük ve modern tesis ile genellikle çok küçük kapasitelerde, eski teknolojili tesislerden kurulu bir bünyeye sahip bulunmaktadır. Hızla artan demir - çelik mamulleri talebinin yurt içi üretim imkânlarıyla en iyi şekilde karşılanabilmesi için ilgili kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlayacak bir örgüte olan ihtiyaç şiddetle hissedilir olmuştur. Bu yolda yapılacak çalışmalar sektörün verimliliğini artıracaktır.

2. İKİNCİ BEŞ YILLIK PLAN HEDEF VE TAHMİNLERİ :

a. TALEP:
Demir - çelik mamulleri talep tahminleri Tablo 279, yan mamuller talep tahminleri Tablo 280 de, toplam yurt içi talep değeri ise Tablo 281 de gösterilmiştir. Bu tahminler istatistik ve sektörler arası analizler çerçevesinde elde edilmiştir. Anamallar ayrıntısında özellikle yassı hadde mamulleri ve çeşitli döküm parçalara olan talebin, yuvarlaklar, teller, ağır profiller talebinden daha hızlı gelişeceği, tüketici sektörlerdeki gelişme tahminlerinin sonucu olarak hesaplanmıştır.

Tablo 279’da özetlenen mamul talepleri ve yurt içi üretim imkânları gözetilerek ikinci Planın yatırım üretim ve ithalât hedefleri tespit edilmiştir. Üretim hedeflerinin gerektireceği yan mamul talepleri Tablo 280 de görülmektedir.

Tablo 279 ve Tablo 280’de belirtilen fizikî tahminlerin 1965 fiyatları üzerinden değerleri Tablo 281’de gösterilmiştir.

Birinci Plan döneminde fert başına demir - çelik mamulleri tüketimi 15 kilogram artarak 1962 yılındaki 18 kilogramdan 1967 yılında 33 kilograma çıkmıştır. Bu miktarın 1972 yılında 52 kilograma çıkacağı tahmin edilmektedir.

b. ÜRETiM VE İTHALAT :

(1) Üretim:
Demir - çelik mamulleri ve yan - mamulleri yurtiçi üretim tahminleri Tablo 282 ve Tablo 283 de anamallar ayrıntısında gösterilmiştir. İkinci Plan döneminde programlanan yatırımların süratle tamamlanması halinde 1972 üretim hedeflerinin aşılması mümkündür.

(2) İthalat
Tablo 281 de görülen mamul üretim hedeflerine varabilmek için yan mamullerden pik ve kütüğün kısmen ithalinin gerekeceği tahmin edilmektedir. Ayrıca Tablo 279 ve Tablo 282 arasındaki anamal ayrıntısındaki farkların da bu dönemde ithalâtla karşılanacağı kabul edilmiştir. İthalat tahminleri Tablo 287 de gösterilmiştir.

TABLO : 279 . Yurt İçi Mamul Talep Tahminleri (Bin ton}


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Yuvarlaklar
203,5
324,0
10
580,0
175
12
Ağır projeler
20,0
32,0
10
60,0
187
13
Hafif projeler
47,0
9,0
14
160,0
173
12
Demiryolu malzemesi
11,2
33,0
24
70,0
212
16
Teller
38,7
62,0
10
108,0
176
12
Levhalar
6,5
16,0
20
27,0
170
11
Sıcak çekilmiş saçlar
61,4
80,0
16
148,0
185
13
Soğuk çekilmiş saçlar
-
52,0
16
169,0
325
26
Galvanizli saçlar
21,3
28,0
9
61,0
205
13
Teneke
11,8
17,0
8
26,0
153
10
Şerit ve çemberler
11,8
17,0
8
26,0
153
9
Dikişli çelik boru ve aksamı
22,1
55,0
20
95,0
173
12
Çekme çelik boru ve aksamı
30,4
25,0
3
25,0
100
0
Makina yapı ve takım çelikleri
34,9
59,0
11
108,0
184
13
Dökme boru ve aksamı
181,1
39,0
16
69,0
177
12
Pik döküm parçaları
55,4
115,0
16
205,0
179
13
Çelik döküm parçaları
-
14,5
-
40,0
275
22
Temper, sfero v. b. döküm parçaları
-
2,0
-
12,0
600
44
Diğerleri
1,5
2,5
11
4,0
156
9
Toplam
609,4
1 090,0
12,3
2 035,0
187
13,4

TABLO : 280 . Yurtiçi Yarı - Mamul Talep Tahminleri (Bin ton)


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal Grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Toplam yüksek fırın ürünleri
230,9
1.050
35
2050
195
14
Her çeşit pik
97,5
160
15
330
206
16
Çelikhaneye verilen sıvı maden
151,4
890
42
1.720
193

Külçe - çelik ingot
281,9
1100
32
2180
198
15
Kütük
215,1
520
19
1.000
192
14
Plâtina
26,9
25
15
56
100
0
Pilmaşin
43,2
60
9
115
174
12
Çelik bant
33,1
78
19
135
173
12

TABLO : 28I . YURTİÇİ TALEP TAHMİNLERİ (Milyon TL.) (1965 fiyatlarıyla)


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal Grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Mamul talebi
1.015,3
2.273
17,5
4.290
189
13,6
Yarı - mamul talebi
263,3
547
15,8
1.180
216
16,6
Toplam
1.278,6
2.820
17,2
5.470
194
14,2

TABLO : 282 . Üretim hedefleri (Bin ton)


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal Grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Yuvarlaklar
170,0
324
14
580
176
12
Ağır profiller
46,0
25
17
25
100
0
Hafif profiller
-
75
-
100
133
6
Demiryolu malzemesi
13,7
10
3
10
100
0
Teller
38,0
60
10
108
184
13
Levhalar
3,5
13
30
30
226
18
Sıcak çekilmiş saçlar
22,2
80
29
120
166
11
Soğuk çekilmiş saçlar
-
50
-
120
240
19
Galvanizli saçlar
-
-
-
40
-
-
Teneke
-
35
-
68
194
17
Şerit ve çemberler
-
-
-
15
-
-
Dikişli çelik boru ve aksamı
21,1
60
25
111
185
13
Çekme çelik boru ve aksamı
-
-
-
22
-
-
Makina yapı ve takım çelikleri
27,0
40
10
80
200
15
Dökme boru ve aksamı
22,0
28
5
35
127
5
Pik döküm parçaları
50,0
115
18
205
179
12
Çelik döküm parçaları
-
14
-
35
259
21
Temper, sfero v. b. döküm parçaları
-
2
-
10
500
38
Diğerleri
1,2
2
11
4
166
11
Toplam
414,7
933
18
1.618
174
12

TABLO : 283 . Üretim Hedefleri (Bin ton)


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal Grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Toplam yüksek fırın ürünü
221,0
950
34
1450
180
13
Her çeşit pik
70,6
160
18
170
106
2
Çelikhaneye verilen sıvı maden
151,4
790
41
1280
162
10
Külçe - çelik, ingot
278,7
980
29
1650
168
11
Kütük
194,6
420
17
600
143
8
Plâtina
20,0
55
22
55
100
0
Filmaşin
25,0
66
21
155
175
12
Çelik bandı
-
75
-
150
200
15

TABLO : 284 . Üretim hedefleri (Milyon TL, 1965 fiyatları ile )


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal Grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Demir çelik mamulleri toplam değeri
960
1980
16
3750
189
14
Sektör içi ara mal (Yan mamul) satışları değeri
140
440
26
750
170
11
Sektörün toplam üretimi değeri
1100
2420
17
4500
185
13

TABLO : 285 . İthalât tahminleri (Bin ton)


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal Grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Yuvarlaklar
2,5
-
-
-
-
-
Ağır profiller
-
24
15
35
-
-
Hafif profiller
10,5
-
-
60
-
-
Demiryolu malzemesi
1,1
23
182
60
214
16
Teller
0,7
2
17
-
-
-
Levhalar
-
3
-
-
-
-
Sıcak çekilmiş saçlar
0,1


28


Soğuk çekilmiş saçlar
40,6
2
-
49
-
-
Galvanizli saçlar
21,3
28
6
22
78
-
Teneke
25,6
7
-
-
-
-
Şerit ve çemberler
11,8
17
7
11
64
-
Dikişli çelik boru ve aksamı
-
-
-
-
-
-
Çekme çelik boru ve aksamı
30,4
25
-
10
40
-
Makine yapı ve takım çeliği
7,9
19
16
28
153
9
Dökme boru ve aksamı
0,6
11
155
34
305
25
Pik döküm parçaları
-
-
-
-
-
-
Çelik döküm parçaları
-
-
-
3
-
-
Temper. sfero, v.b. döküm parçaları
-
-
-
2
-
-
Diğerleri
-
-
-
-
-
-
Toplam
153,1
161
1
344
210
17

TABLO : 286 . İthalât tahminleri (Bin ton)


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal Grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Toplam yüksek fırın ürünü
-
-
-
-
-

Her çeşit pik
8,9
-
-
160
-
-
Çelikhaneye verilen sıvı maden
-
-
-
-
-
-
Külçe - çelik, ingot
-
-
-
-
-
-
Kütük
7,3
100
68
400
400
32
Platina
1,0
-
-
-
-
-
Filmaşin
18,2
-
-
-
-
-
Çelik band
23,1
-
-
-
-
-

TABLO : 287 .İthalât Tahminleri (Milyon TL J


1962
1967
I. Plan yıllık % artış
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış
Mal Grupları
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
Yarı mamuller toplamı
123,3
107,0
-3
430,0
402
33
Mamuller toplamı
325,3
293,0
-3
640,0
184
13
Genel toplam
448,6
400,0
-3
1.070,0
242
19

İkinci Plan döneminde de, yapılması zorunlu olan ithalâtın toplam değeri yaklaşık olarak yeni bir entegre demir - çelik tesisi yatırımlarına eşittir. Bu da, yurt içi üretim imkânlarını artırma çalışmalarının hayati önemini göstermektedir.

c.YATIRIMLAR :

İkinci Plan döneminde demir - çelik sektöründe kamu ve özel sektör tarafından yapılacağı tahmin edilen yatırımlar 1965 yılı fiyatlarıyla Tablo 288 de gösterilmiştir. Bu yatırımların yaklaşık olarak yüzde 55 inin makina ve teçhizat olacağı tahmin edilmektedir. 1963 - 1972 döneminde bu sektörde en önemli iki yatırım : Üçüncü Entegre Demir - Çelik Tesislerinin kuruluşu ile Ereğli Demir - Çelik Fabrikalarının genişletilmesi olacaktır.

TABLO : 288 . Yatırım Tahminleri (Milyon T. L.) 1965 fiyatları ile


Toplam yatırımlar
1963 - 1967 dönemi
2.752,1
1968 - 1972 dönemi
4.200,0

TABLO : 289 . Dış Ticaret Dengesi (Milyon TL,) (1965 fiyatlarıyla)


1967
1972
Endeks 1972 1967=100
II. Plan yıllık % artış

(1)
(2)
(3)
(4)
İhracat (FOB)
-
-
-
-
İthalât (CİF)
400
970
242
19
Fark
-400
-970
-242
-19

1972 yılı içinde işletmeye alınacağı tahmin edilen Üçüncü Demir -Çelik Tesislerinde pik, kütük, demiryolu malzemesi, ağır ve hafif profiller üretilecektir. Tesislerin kuruluş amacı, piyasanın ihtiyacı olan pik ve kütüğü bol miktarlarda üretmek, aynı zamanda büyük yatırımları gerektiren ray ve ağır profiller talebini karşılamaktır. Tesislerin 1972 yılı sonunda işletmeye alınacağı tahmin edilmektedir.

Mart 1965 te işletmeye alınmış olan Ereğli - Demir ve Çelik Fabrikalarının kuruluşunda, aynı zamanda genişleme imkânları da gözetilerek geniş alt yapı yatırımları yapılmıştır. İkinci Plan döneminde yassı hadde mamullerine talep çok hızlı gelişecektir. Bu talebin geniş ölçüde ve ayrıca kütük ve pik talebinin kısmen Ereğli Demir – Çelik Fabrikalarında yapılacak ek yatırımlarla ve teknolojik tedbirlerle karşılanacağı tahmin edilmektedir.

d.DIŞ TiCARET DENGESİ :

Demir-Çelik Sanayiinin dış ticaret dengesi Tablo 289 da görülmektedir.

3.TEDBİRLER :

a. Türkiye Demir - Çelik Sanayii kuruluşları arasında gerekli koordinasyonun sağlanması, yurt içi sanayiinin gelişmesiyle ilgili teknik ve ekonomik araştırmaların yapılabilmesi, demir - çelik istatistik bilgilerinin toplanması, standart ve yayın gibi faaliyetin yürütülmesi için kamu ve özel sektörün katılmasıyla bir «Demir - Çelik Birliği» kurulacaktır.

b. Sektörün mamul ve yarı mamul maliyetlerinin dünya maliyetleri seviyesine indirilmesi için gerekli tedbirler araştırılacaktır.


c. Makina ve teçhizat sektörlerinin artan makina yapı ve takım çeliği ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla bu ürünlerin üretimi teşvik edilecektir.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Ülkemiz Demir Çelik Sektöründe Sonu Hazin Biten Bir Proje - Sivas Demir Çelik ( Sidemir )

Kremikovtzi Demir ve Çelik Fabrikaları – Bulgaristan Erdemir’in İlk Yurtdışı Şirket Satınalma Girişimi

TÜRKİYE YASSI ÇELİK ÜRETİM KAPASİTELERİ