DÖRDÜNCÜ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI 1979-1983 DEMİR ÇELİK SANAYİİ

DÖRDÜNCÜ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI
1979-1983
XV.DEMİR ÇELİK SANAYİİ
s.583

1. ÜÇÜNCÜ PLAN DÖNEMİNDE GELİŞMELER :

1959. III. Plan döneminde demir - çelik sektörünün yatırım uygulamaları ve üretimi plan hedeflerinin gerisinde kalmıştır.

1960. Buna karşın toplam sıvı çelik talebi III. Plan döneminde yılda ortalama % 16,5 artmış, böylece III. Plan döneminde demir - çelik ürünlerine olan toplam talep yıllık ortalama % 15,7'lik bir hızla gelişmiş ve 1962 yılında 24,1 Kg olan kişi başına sıvı çelik tüketimi 1977 yılında 119,9 Kg'a yükselmiştir.

1961. III. Plan döneminde sıvı çelik üretimi 1,5 milyon tondan 1,9 milyon tona çıkmış, üretimdeki artış oranı yılda ortalama % 5,1 olmuştur. Ham demir üretiminde plan hedeflerinin % 46,3'üne, sıvı çelik üretiminin ise % 41'ine ulaşabilmiştir. Böylece; 1962'de 10,1 Kg. olan kişi başına sıvı çelik üretimi, 1977'de ancak 46 Kg.'a çıkmıştır. (Tablo 352).

1962. Bu dönemde uzun ürünler yurt içi talebi plan hedeflerinin üstünde, yılda ortalama % 16,5 hızla artarken, özellikle madeni eşya ve otomotiv sanayilerinde yaygın olarak kullanılan yassı ürünler talebinde artış % 15,5 olmuştur.

1963. Yıllık ortalama artış hızı % 16,5 olan uzun ürünler üretiminde plan hedefleri aşılmış üretim 797.000 ton’dan 1,7 milyon ton’a çıkmıştır. Aynı dönemde talep 949.000 ton’dan, 2,1 milyon ton’a yükselmiştir.

1964. III. Plan dönemi başında işletmeye alınması gereken İSDEMİR'in ilk bölümü plan döneminin sonuna kalmış, bu gecikme nedeniyle birinci tevsiatın bitirilmesi IV. Plan dönemine kaymıştır. Ereğli Demir - Çelik Tesisleri’nin 1975 yılında üretime geçirilmesi öngörülen birinci tevsiatının gecikmesi sonucu, yassı ürünler üretiminde 1977 yılı plan hedeflerinin ancak % 64'ü gerçekleşmiş ve aynı sürede yassı ürünlerde talep 711.000 ton’dan 1,5 milyon ton’a çıkmıştır. Üretim ise aynı dönemde yılda ortalama % 5,3 artarak 711.000 ton’dan 910.600 ton’a yükselmiş ve arz - talep dengesinde büyük bir açık olmuştur.

1965. Oluşan üretim açığı; geri teknolojili, küçük ölçekli ve yüksek üretim maliyetli haddehanelerde dışalım kaynaklı yan ürünler işlenerek karşılanmıştır. Bu nitelikteki küçük tesisler özendirilmemelerine karşın hızla artmıştır.

1966. III. Plan döneminde, dikişli boru üretiminde önemli kapasite artışları sağlanmış ve plan hedefleri aşılmıştır. Vasıflı çelikte ise beklenen gelişmeler sağlanamayarak plan üretim hedeflerinin ancak % 42,5'i gerçekleşmiştir. Çelik döküm ve pik dökümde önemli gelişmeler olmuş ve planın üretim hedeflerine erişilmiştir.

1967. Üretim yetersizliği sonucu, dışalım gereksinimi hızla artmıştır. Özellikle son üç yılda demir - çelik dışalım fiyatlarının üretim fiyatlarından düşük oluşu spekülatif dışalıma neden olmuş ve 1972 yılında. 4,6 milyar lira olan demir - çelik dışalımı, 1977 yılında 11,6 milyar liraya çıkmıştır.

1968. Optimal ölçekli ve ileri teknoloji entegre tesislerin üretime zamanında geçirilememesi sonucu, ticari çelik üretimine yönelmiş küçük ölçekli elektrik ark ocaklı tesisler kurulmuştur. Bu tesislerin kapasite kullanım oranları ortalama % 60 dolayındadır ve üretim maliyetleri çok yüksektir. Bu nitelikteki özel sektör çelik üretim tesisleri vasıflı çelik üretimine yönlendirilememişlerdir.

1969. Entegre tesislerin girdisi olan demir cevherinin ortalama tenöründe ve kok kullanımında, plan hedeflerine ulaşılamaması üretimi olumsuz yönde etkilemiştir. Entegre demir - çelik sanayii tesislerinde III. Plan döneminde önerilen kurumsal örgütlenme gerçekleştirilmemiştir.

2. HEDEFLER :

1970. IV. Plan döneminde, inşaat ve yatırım malları sektörlerindeki gelişmeler sonucu, toplam demir - çelik ürünleri yurt için talebinin yılda ortalama % 14,5 artarak 9,0 milyon tona çıkması beklenmektedir. (Tablo 353).

1971. İnşaat ve konut sektörlerinin girdisi olan uzun ürünlerde yurt içi talebin yılda ortalama % 11,4 artarak, 1983 yılında 3,9 milyon tona ulaşması öngörülmüş ve demiryolu ulaştırmasındaki gelişmelere koşut olarak, demiryolu malzemeleri yurt içi talebindeki yıllık ortalama artış hızının % 22,9'a yükseleceği tahmin edilmiştir.

1972. IV. Plan döneminde, yassı ürünler yurt içi talebinin yılda ortalama % 16,5 gibi bir hızla gelişerek 1,7 milyon tondan 3,6 milyon tona erişmesi beklenirken 1978 yılında toplam çelik ürünleri talebi içindeki payının % 38,9'dan 1983 yılında % 43,5'e çıkacağı varsayılmıştır.


TABLO: 352 – Demir Çelik Sektörü Üretimi
Miktar : Ton
(1978 Yılı Fiyatları Milyon TL.)


Gerçekleşme
Gerçekleşme
Yıllık Ort. Artış   %
Üçüncü Plan Hedefi 1977
Yıllık Ort.    Artış   %


4.Plan Yıllık Artışı  %

1972
1977
1978
1983
Mallar
Miktar
Değer
Miktar
Değer
Miktar
Değer
Miktar
Değer
Metalurjik Kok
1246

1643

5,6



2061

4733

15,6
Ham Demir (1)
1258

1615,5

5,6
3488

22,6
2420

8450

28,4
Döküm Piki
123

401,9

27,7
228

13,1
316

782

18,8
Sıvı Çelik (2)
1481

1901,7

5,1
1640

25,8
3057

9386

25,1
Kişi Başı Ham Demir
33,9

30,3

3,0
83,4

18,7
53,7

167,7

25,5
Kişi Başı Sıvı Çelik
39,9

46,0

2,8
110,9

22,8
67,9

169

20,0
UZUN ÜRÜNLER (3)
(737)
(8451,9)
(1739,1)
(1813,1)
(16,5)
(1535)
(15336,5)
(12,6)
(2194)
(21538)
(4055)
(40246)
(13,2)
Çubuk
530
5114
1255
12110
11,8
887
8559,5
10,81
559,5
15049
2630
25958
11,5
Profil
152
1532,9
313,6
3158,5
15,8
413
4192
22,2
440,5
4405
816
9297
16,1
Demiryolu Malz.
25
275
6
66
24,83
49
539
14,4
10
110
135
1485
68,2
Tel
90
1530
164,5
2796,5
12,8
186
2046
3,9
184
2024
319
2506
11,6
YASSI ÜRÜNLER (4)
(711)
(9508)
(910,6)
(12325,3)
(5,3)
(1413)
(18542)
(14,2)
(1269)
(17149)
(2793)
(35889)
(15,8)
Levha
130
1547
169
2011
5,4
259
3082
14,7
197
2344
472
5622
19,1
Sıcak Sac
130
1365
163,7
1713,8
4,7
205
2184
9,8
218
2289
511
3853
10,9
Soğuk Sac
194
2328
195,4
2344
0,1
1533
6396
22,4
3320
3934
735
8520
17,2
Kaplamalı Sac
29
434
39
624,6
6,1
47
752
10,1
48
763
84
1344
11,8
Teneke
78
1404
66
1103
3,29
136
2448
11,7
90
1620
197
3546
16,9
Dikişli Boru
150
2400
277,5
4440
13,1
230
3680
8,9
384
6144
794
12704
15,6
DİĞER ÜRÜNLER
(314)
(3537)
(575)
(7381)
(15,9)
(693)
(9746)
(22,4)
(594)
(6901)
(1487)
(21415)
(25,4)
Vasıflı ve özel(5)
72
1440
102
2040
7,2
240
4800
27,2
111
220
522
10460
36,3
Dikişsiz Boru (7)
-
62
1
612
-
54
1404
-
17
442
79
2054
35,9
Çelik Döküm
23
345
63
945
22,3
50
750
16,8
73
1895
155
2445
17,4
Pik Döküm (6)
219
1752
348
2784
9,7
349
2732
9,7
393
3144
731
6543
15,4
TOPLAM ÜRÜNLER
(1822)
(21396,9)
(3224,7)
(37037,3)
(11,9)
(3641)
(43624,5)
(15,2)
(4057)
(45638)
(8335)
(97550)
(16,4)

(1) Toplam Yüksek Fırın Üretimini yansıtmaktadır.
(2) Çelik dökümde kullanılan sıvı çelik dahildir.
(3) İthal Malı kütük, blum ve filmaşinden haddelenerek üretilen ürünler dahildir.
(4) İthal malı slab, platina, saç taslağı ve boru bandı ve şeritlerden ürünler dahildir.
(5) Yüksek Karbonlu (ST 70 dahil) veya alaşımlı çelikler olup, tümü uzun ve dövme ürünlerdir (Dikişsiz borular dahil değildir)
(6) Pik, sfero, temper döküm ile pik boruları kapsamaktadır.
(7) Yaklaşık %20 si vasıflı veya özel çelik kalitesindedir.


TABLO: 353 – Dördüncü Plan Döneminde Demir-Çelik Sektörü Ürünleri Yurt İçi Talebi
(1978 yılı Fiyatları)
Miktar : Bin Ton
Değer : Milyon TL.


Gerçekleşme
Gerçekleşme
Üçüncü Plan Yıllık Artışı


Dördüncü Plan Yıllık Artışı
1972
1977
1978
1983
MALLAR
Miktar
Değer
Miktar
Değer
%
Miktar
Değer
Miktar
Değer
%
UZUN ÜRÜNLER
(949)
(9391)
(2088)
(20618)
(17)
(2301)
(22730)
(3952)
(39085)
(11,4)
Çubuklar
636
6137
1442
13915
17,7
1580
15247
2693
25937
11,2
Hafif Profil
126
1260
319
3190
20,4
355
3550
625
6250
12
Ağır Profil (1)
73
751
120
1236
10,4
133
1370
180
1854
11,7
Demiryolu Mlz.
20
220
37
407
13
48
528
135
1485
22,9
Tel
93
1581
170
2890
12,8
185
2035
319
3509
11,5
YASSI ÜRÜNLER
(711)
(9750)
(1462)
(19562)
(15,3)
(1676)
(21889)
(3600)
(47094)
(16,5)
Levha (2)
133
1547
275
3272
16,1
312
3713
779
9270
20
Sıcak Sac
107
1123
220
2310
15,5
251
2636
511
5366
15,2
Soğuk Sac
196
2352
515
6180
21,3
3585
7020
1266
15192
16,6
Kaplamalı (3)
28
448
43
688
8,9
48
768
85
1360
12,1
Teneke
74
1332
124
2232
10,8
136
2248
281
5058
15,6
Dikişli Boru
173
2768
305
4880
12
344
5504
678
10848
14,5
DİĞER ÜRÜNLER
(353)
(4493)
(629,5)
(8246)
(12,9)
(750)
(9405)
(1408)
(19876)
(16,1)
Vasıflı ve özel çelik
86
1720
188
3760
16,9
218
4360
552
10828
19,9
Dikişsiz Boru (5)
26
676
28,5
741
1,8
31
806
76
1898
18,6
Çelik Döküm
23
345
63
945
22,3
73
1095
130
1950
18,6
Pik Döküm (6)
219
1752
350
2800
9,8
393
2144
650
5200
10,5
TOPLAM ÇELİK ÜRÜNLERİ
(1795)
(21702)
(3829,5)
(4526)
(16)
(4299)
(50884)
(8260)
(100455)
(14,5)
TOPLAM ÜRÜNLER (7)
2014
23454
4179,5
48426
(15,7)
4692
54024
8960
(106055)
(14,4)
Kişi Başına Ürün Talebi
54,2

99,5

(12,9)
111,4

179

(9,9)
Toplam Sıvı Çelik (8)
2347

5038

(16,5)
5610

10786

(13,9)
Kişi Başı Sıvı Çelik
63,2

119,9

(13,4)
133,5

216

(10,1)

(1) 80 mm. veya daha büyük kesitli profiller.
(2) 4,75 mm. den daha kalın saç ve levhalar.
(3) Teneke dışında tüm galvanizli veya diğer kaplamalı saçlar.
(4) Yüksek karbonlu veya alaşımlı çelikler olup, vasıfsız dikişsiz borular dahil değildir (St. 70 kalitesindeki çelikler ve manyetik
saçlar dahildir.
(5) Yaklaşık % 20'si vasıflı veya özel çelik kalitesindedir.
(6) Pik, sfero, temper dökümleri ve pik boruyu kapsamaktadır.
(7) Nihai ürün toplamı olup, ara ürün olarak kullanışları mallar dahil edilmemiştir.
(8) Pik ve döküm hariç tüm çelik ürünleri kapsamaktadır


1973. Bu dönemde vasıflı ve özel çelik talebinin yılda ortalama % 19,9 hızla artarak, toplam talep içindeki payının % 5,0'dan % 6,6'ya çıkması, uzun ve yassı ürünler dışındaki toplam ürünler talebinin de yılda ortalama % 16,1 hızla gelişmesi beklenmektedir.

1974. IV. Plan döneminde Demir Çelik Sanayiinin 1978 yılında 490,3 milyon lira olan dışsatımının; başlıca dikişli boru, pik döküm ve profil dışsatımlarından oluşacağı ve yılda ortalama % 62,8 hızla artarak, 5.615,8 milyon liraya çıkarılması öngörülmüştür. (Tablo 354).

1975. Bu dönemde, toplam sıvı çelik üretiminin yılda ortalama % 25,1 artarak 9,4 milyon tona ulaşması ve toplam üretiminin 1983 yılında 8,3 milyon ton olması hedef alınmıştır. (Tablo 352), Bu gelişim sonucu, uzun ürünler üretimi yılda ortalama % 13,2 artarken, yassı ürünler üretimi % 15,8 ve öteki ürünler % 25,4 oranında artacaktır.

1976. Sıvı çelik üretim artışı, işletmeye alınacak yeni tesisler yanında yüksek fırınların verimliliklerinin artırılması ile de sağlanacaktır. (Tablo 355, 356, 357) VI. Plan dönemi sonunda yüksek fırın şarjının ortalama demir oranı % 61,0'a çıkarılacak ve şarj içindeki aglomere cevher oranı ise % 85’e yükselecektir. Yüksek fırınlarda kok kullanım oranları 1978'de Karabük'te 750 Kg./Ton. Ereğli'de 680 Kg./Ton, İskenderun'da ise 650 Kg./Ton iken 1983 yılında sırasıyla 700, 610 ve 600 Kg./Ton olması amaçlanmıştır.

1977. Demir - çelik tesislerindeki bu gelişmeler sonucu, demiryolu malzemeleri, levha, soğuk ve sıcak saçlar, vasıflı ve özel çelikler ile dikişsiz boruda üretim, demir - çelik sektörü ortalamasının üzerinde bir hızla artacaktır.

1978- IV. Plan dönemde demir - çelik sektöründe üretimdeki artış sonucu dışalımı yılda ortalama % 3,9'luk bir hızla azalarak 1983 yılında 1,4 milyon tona inmesi, toplam dışalımın büyük bir kısmım hurda, sfero ve temper pikleri, vasıflı ve özel çelik ile yassı ürünlerin oluşturması beklenmektedir. (Tablo 358),

1979. IV. Plan döneminde öngörülen üretim hedeflerine ulaşmak için demir – çelik sektöründe toplam 112,6 milyar liralık yatırım yapılacaktır.

1980. Kamu yatırımlarının, yaklaşık % 90,0'ı demir - çelik üretim tesislerine, % 3,0'ı dövme, kalanı ise döküm tesisleri ile yenileme yatırımlarına ayrılacaktır.

1981 Bu dönemde, 1984 yılı yarısında üretime geçecek olan uzun ürünler üretimine yönelik yaklaşık 2 milyon ton/yıl ürün kapasiteli Sivas Demir - Çelik Tesisleri’nin yapımına başlanacak, Karabük tesislerinin yenilenmesi gerçekleştirilecektir.

1982. İskenderun entegre demir - çelik tesislerinin birinci tevsiat ile yüksek fırınların yenilenmesi ve haddehanelerin 3,2 milyon ton kütüğü işleyebilecek düzeye ulaşması sağlanacak ye iş programı yassı ürünlere yönelik 4,4 milyon ton/yıl sıvı çelik kapasiteli tevsiat ile 1988 yılı sonunda, toplam 7,6 milyon ton/yıllık kapasitesine çıkarılacak şekilde yürütülecektir.

TABLO: 354 – Demir – Çelik Ürünleri Dışsatımı
Birim : (1978 Fiyatları)
Miktar : Ton
Değer : Milyon TL.


Gerçekleşme
Gerçekleşme
Üçüncü Plan Yıllık Artışı


Dördüncü Plan Yıllık Artışı
1972
1977
1978
1983
MALLAR
Miktar
Değer
Miktar
Değer
%
Miktar
Değer
Miktar
Değer
%
Pik





100
320
175
559,8
11,8
Çubuk
0,232
0,774
0,005
0,165
-2,7
2
20
-
-
-
Profil
0,068
1,841
0,147
3,981
16,6
0,5
13,5
111
3005
19,4
Şerit





0,5
5,9
30
358
12,6
Dikişli Boru
9,8
88,2
6,2
55,8
-8,8
15
129
94
810
44,3
Dikişsiz Boru
1,3
13
1,89
18,9
7,7
-
-
-
-
-
Çelik Döküm
-
-
-
-
-
-
-
25
348
-
Pik Döküm (boru)
-
-
10,7
36,8
-
0,3
1,9
81
535
152
ÇELİK ÜRÜNLER TOPLAMI
11,4
103,815
8,3
78,8
-
5,5
18168
4260
4521
93
DEMİR ÇELİK ÜRÜNLERİ TOPLAMI
11,4
103,815
19
115,646
2,1
18,3
170,3
341
5056
97
DEMİR ÇELİK SEKTÖRÜ TOPLAMI
11,4
103,815
19
115,646
2,1
118,3
490,3
516
5615,8
62,8


1983. Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumunun İZMİR ALİAĞA yüksek vasıflı çelik fabrikasının 300 000 tonluk sıvı çelik kapasiteli uzun ürünlere yönelik birinci kademesi tamamlanacak, yassı ürünlere yönelik ikinci kademesi büyük ölçüde gerçekleşecektir.

1984. Ereğli Demir - Çelik işletmesi 1983 yılı sonunda 4,1 milyon ton/yıl sıvı çelik üretecek kapasiteye ulaşacaktır.

1985. Öte yandan, Beşinci Plan döneminde üretime geçmesi planlanan yaklaşık 10 milyon ton/yıl kapasiteli uzun ve yassı ürün üretecek entegre demir - çelik tesisi, kamu eliyle gerçekleştirilecektir.

Tesisin ön çalışmaları, 1979 - 1980 yıllarında yapılacak ve Dördüncü Plan döneminde yapımına başlanacaktır.

3. İLKELER VE POLİTİKALAR :

1. Ekonomik gelişme ile sınaileşmedeki önemi nedeniyle, demir - çelik sanayiinin kendi kendini sürdürür ve geliştirir nitelikte olması esastır. Demir – çelik sanayiinde öncelikle teknoloji ve girdiler bakımından dışa bağımlılığı azaltıcı uygulamalara ağırlık verilecektir. Bu amaçla, sektörde mühendislik, proje ve faaliyetlerinin geliştirilmesine büyük önem verilecek, demir cevheri, ferro alaşımlar, v. b. girdilerin yurt içi üretimle karşılanması sağlanacak ve girdi kullanımında tasarrufu amaçlayan yatırımlar hızlandırılacaktır.

2. Demir - çelik sanayiinde işgücü verimliliğini, sağlık ve güvenlik koşullarına uygun olarak, artıracak verimli işletmecilik yöntemleri geliştirilecek ve bunun gerekleri yerine getirilecektir. Demir - çelik tesislerinin kapasitelerinin tam kullanılması ve yüksek verimle çalışması sağlanacaktır.


TABLO : 355 — Yüksek Fırınların Verimliliklerinin Geliştirme Programı (1)


Tesisler
Faydalı Hacim (M3)
Kuruluş Kapasitesi (Ton/Gün)
Verimlilik Hedefleri (Ton/Gün M3)
1978
1979
1980
1981
1982
1983
İsdemir








YF No:1-2
1386
1574
1,15
1,44
1,62
1,62
1,71
1,71
YF No:3
2000
3000
-
-
1,49
1,57
1,80
1,80
YFNo:4(2)
3200
7040
-
-
-
-
-
2,20
Erdemir








YF No:1
1532
2238
1,43
1,52
1,76
1,76
1,76
1,76
YF No:2
1707
2925
1,71
1,71
1,84
2,10
2,10
2,10
YF No:3
2300
4600




2,00
2,00

Not : (1) Verimlilik oranları 350 gün/yıl çalışma esasına göre saptanmıştır. Şari karışımının niteliği, tepe basıncı, kok oranı kok kalitesi, fırın blast sıcaklığı, oksijenle zenginleştirme, fuel-oil enjeksiyon düzeyleri, vb. yeterince geliştirilerek bu hedeflere ulaşılacaktır. (2) 1983 yılında 2,20 ton/gün m3 verimlilikle üretime geçecektir. (4 ncü yüksek, fırın kapasitesi proje seçimine göre 3200 m3 hacminde olabilir.)

3. Demir - çelik sanayiinde işletme büyüklüklerinde ekonomik verimlilik ölçütleri göz önünde tutulacak, ileri teknolojiye, yüksek fırın ve oksijen konverterine dayanan entegre tesislerinin kurulması ana ilke olacaktır. Dünyadaki bilimsel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda, ekonomik gereklere ve ölçeklere uygun genişletmeler ve teknolojik yenilemeler desteklenecektir. Entegre tesislerdeki yüksek fırın verimliliklerinin artırılması için gerekli önlemler alınacak ve yenileme yatırımları yapılacaktır.

4. Kalite iyileştirilecek ve mukavemet artırıcı şekillendirmeler kullanımda ekonomik yarar sağlamak amacıyla yaygınlaştırılacaktır.

5. Demir - çelik ürünleri ve demir - cevheri üretimi yapan kamu ve kamu iştirakli kuruluşlar Demir - Çelik Sektör Kurumu bünyesinde yeniden örgütlenecektir. Dışsatıma yönelik imalatta kullanılmak veya Bakanlar Kurulunca belirlenecek ürünlerle ilgili olmak üzere sanayicilerin yapabilecekleri dışalımlar dışındaki demir - çelik ürün ve ara ürünleri dışalımı ve bunların dağıtımı kamu kuruluşlarınca yapılacaktır. Mühendislik ve proje çalışmaları kurum yapısında örgütlenip, buna bağlı montaj ve yapım üniteleri, bu yapı içinde geliştirilecektir.

6. Kaliteli çelik üretmek amacıyla kurulan ark ocaklarının bu amaca yönlendirilmesi ve tam kapasiteyle çalışması hedef alınacak ve üretim sırasında etkili bir kalite denetimi oluşturulacaktır.

7. Demir - çelik sanayii için özel hizmet içi eğitim programları oluşturulacak ve bu alanda bilimsel çalışmalar ve araştırmacılık özendirilecektir.

8. Demir -. çelik üretim tesislerinde çok amaçlı ünitelerin gelişmesine ve yürütülmesine özel bir önem verilecek, böylece yeni yatırımlardaki yerli imalat payı hızla artırılacaktır.

9. En az 350.000 ton/yıl kapasiteli elektrik ark ocakları ile entegre kontinü haddehaneler dışında yeni haddehaneler kurulması özendirilmeyecektir. Özel haddehaneler temel olarak elektrik ocaklarında üretilen çelikleri işleyeceklerdir. Ancak gerek duyulmasında, kamu adına fason imalat da yapacaklardır.

10. Özel elektrik ark ocaklı çelik üretim tesislerinin, teknolojilerini geliştirip bütünleşmeleri ve kaliteli çeliğe veya entegre tesislerde üretilmesi ekonomik olmayan ürünlere yönelmeleri özendirilecektir.

11. Demir - çelik sanayiinin hurda talebinin gerek duyulan nicelikte karşılanabilmesi için gemi söküm, hurda toplama ve hazırlama tesisleri geliştirilecektir. Sınai faaliyetler sonucunda oluşan hurdadan gereğince yararlanılmasına çalışılacaktır.

12. İnşaat sektöründe, demir kullanımını azaltıcı ve tasarrufu sağlayıcı yönde, kullanılan uzun ve yassı çelik ürünlerin niteliklerinin yükseltilmesi, rasyonel kesitlere yönelinmesi için üretim sırasında gerekli önlemler uygulanacaktır.

13. Demir - çelik sanayii için gerekli tüm girdilerin yeterli miktar, nitelik ve zamanda sağlanması ve teslimi için uzun dönemli programlar hazırlanacak ve uygulanacaktır.

14. Kısa dönemde 'krom - bazlı demir ve çelik alaşımlarının, çeşitli kullanım alanlarında, diğer alaşımlı demir ve çelik ürünleri yerine kullanılması ayrıntılı olarak araştırılacaktır.


TABLO : 356 — Sıcak Maden Kapasitesinin Geliştirilmesi Programı (1)
(Bin Ton)


1978
1979
1980
1981
1982
1983
1978 – 83 Yıllık Ortalama Artış (Yüzde)
1988
1983-88 Yıllık Ortalama Artış (Yüzde)
1993
1988 -93 Yıllık Ortalama Artış (Yüzde)
Karabük
640
850
900
900
900
950
8,2
950
-
950
-
Ereğli (2,3)
931
1297
1524
2062
3200
3400
29,5
5620
10,5
6200
1,9
İskenderun(4)
550
1400
1400
2443
2989
4100
49,4
7844
13,8
8300
1,1
Sivas (5)
-
-
-
-
-
-
-
2126
-
2220
0,9
V.Entegre (6)
-
-
-
-
-
-
-
2100
-
8200
31,3

2121
3547
3824
5405
7089
8450
31,8
18640
17,1
25870
6,7

Not : (1)350 gün/yıl üretim esas alınmıştır. Yüksek fırın revatmanlarının yaratacağı üretim düşüşü dikkate alınmıştır.
(2)Ereğli tesisi yüksek fırınları, hammadde hazırlama sisteminin yetersizliği nedeniyle 1980 yılına kadar düşük kapasite ile çalışacaktır. (Tevziattaki gecikmeler nedeniyle revize edilmiştir.)
(3)Üçüncü yüksek fırın Nisan 1982'de, dördüncü fırın ise I987'de 1,6 milyon ton/yıl kapasite ile üretime geçecektir.
(4)Dördüncü yüksek fırın Haziran 1983'te üretime geçecektir.
(5)1984'te 2022 bin ton kapasite ile üretime geçecektir.
(6)İlk yüksek fırın 4 000 m3 faydalı hacim ile 1988 yılı Ekim aynıda üretime geçecektir.

TABLO : 357 – Sıvı Çelik Üretim Kapasitesinin Geliştirilmesi Programı
(Bin Ton)

1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1993
Uzunlar
(1941)
(2451)
(2620)
(3840)
(4050)
(4897)
(5850)
(6740)
(7080)
(7020)
(9420)
(13800)
Karabük
620
590
550
730
700
750
750
700
700
700
700
600
İskenderun
660
1000
1200
2200
2400
3200
3200
3200
3200
3200
3200
3200
Sivas(1)
-
-
-
-
-
-
1000
2000
2400
2400
2400
2400
Özel
661
861
870
910
950
947
900
840
780
720
720
400
V.Demir Çelik(3)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
2400
7200
Yassılar
(1043)
(1502)
(1750)
(2000)
(3000)
(3500)
(6300)
(6300)
(7400)
(9000)
(10800)
(16000)
Erdemir(4)
1043
1502
1750
2000
3000
3500
4100
4100
4100
5400
6400
6400
İskenderun(2)
-
-
-
-
-
-
2200
2200
3300
3600
4100
4400
V.Demir Çelik(5)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
4800
Diğerleri
(237)
(398)
(457)
(855)
(954)
(989)
(1296)
(1429)
(1519)
(1743)
(1743)
(3350)
Karabük
30
60
100
120
200
200
200
250
250
250
250
350
MKEK
65
83
83
359
359
359
559
559
559
678
678
1278
Özel
132
240
254
356
365
400
497
570
650
740
740
350
Diğer Kamu
10
15
20
20
30
30
40
50
60
75
75
350
TOPLAM
3221
4351
4827
6695
8004
9386
13446
14469
15999
18563
21963
32750
Kamu Toplam
2428
3250
4003
5429
6689
8039
12069
13059
14569
19703
20503
30978
Kamu Üretimi Payı %
75,3
74,6
78,1
81,0
83,5
85,6
87,1
90,2
91,0
92,1
93,3
94,4
Kaynak : DPT.
(1)Haziran 1984'de üretime geçecektir.
(2)İskenderun II. Tevsiatı iki yeni LD Konvertör ile 1983'ün sonunda devreye girecektir.
(3)Ekim 1988'de 2400 bt/yıl kapasite ile üretime geçecek ve tesis 9,6 milyon ton yıllık nihai ürün kapasitesine 1993'te ulaşacaktır.
(4)Erdemir'in 1978 -1981 yılları üretimi tevsiattaki gecikmeler nedeni ile revize edilmiştir. 4100 bt/yıl kapasiteye 1983'te ulaşacaktır.
(5)Tesis 1989'dan itibaren 4800 bin ton/yıl sıvı çelik karşılığı yassı ürün üretecektir.

TABLO: 358 – Dördüncü Plan Döneminde Demir-Çelik Sektörü Ürünleri Yurt İçi Talebi
Miktar: Bin Ton
Değer : Milyon TL.
(1978 yılı Fiyatları)

Gerçekleşme
Gerçekleşme
Üçüncü Plan Yıllık Artışı %
Gerçekleşme
Gerçekleşme
Dördüncü Plan Yıllık Artışı %

1972
1977
1978
1983
MALLAR
Miktar
Değer
Miktar
Değer
Miktar
Değer
Miktar
Değer
Kok
10
27,7
27,5
76,3
22,4
-
-
-
-
-
Hurda
109
305
301,6
846
22,6
310
539,7
400
695
5,1
Pik
115
820
14,9
106
-34
15
107
30
214
14,8
Uzun yarı ürün
(154)
(714)
(751,2)
(3843)
37,2
(573,6)
(2659)
-
-
-
Kütük, Blum
-
-
-
-
-
495,4
2297
-
-
-
Filmaşin
-
-
-
-
-
78,2
362
-
-
-
Uzun Ürünler
(81)
(573,4)
(230,8)
(1463,1)
(20,6)
(171,5)
(1083)
-
-
-
Çubuk
44
266
78,4
475
12,3
102,5
622
-
-
-
Profil
18
114
115,8
735
45,1
40
254
-
-
-
Demiryolu mlz.
14
94
36,1
242,6
20,8
28
188
-
-
-
Tel
5
99,4
0,5
9,9
-37
1
19,9
-
-
-
Yassı Yarı Ürünler
(148)
(772)
(500)
(2609)
27,5
(251)
(1254,3)
(434,5)
(2269)
(11,5)
Platina, Slab
-
-
-
-
-
25
75,5
128,5
670,5
38,7
Sıcak sac taslağı
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Soğuk sac taslağı
-
-
-
-
-
226
1178,8
306
1596
19,4
Yassı Ürünler
(67)
(430,7)
(603,9)
(1229,5)
(23,3)
(188)
(1831)
(487)
(3771)
(15,5)
Levha
11
79,8
188,9
645
51,8
105
762
178
1291
11
Sıcak sac
3
63,7
38,6
273
33,7
33
234
-
-
-
Soğuk sac
41
287,2
406,1
2845
58,1
50
350
125
1576
35,4
Kaplamalı sac
-
-
4,2
27
-
-
-
-
-
-
Teneke
1
10,4
27,1
292
93,7
45
485
84
904
13,2
Dikişli Boru
11
105
-5
49,9
-15
-
-
-
-
-
Diğer Ürünler
(53)
(966,6)
(98,2)
(1876,5)
(14,1)
(99)
(1690)
(30)
(596)
-19
Vasıflı ve özel çelik
29
576,7
77,2
1535
21,6
85
1690
30
596
-19
Dikişsiz boru
22
370,5
19,3
325
-3
14
-
-
-
-
Çelik döküm
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Pik döküm
2
19,4
1,7
16,5
-4
-
-
-
-
-
ÇELİK ÜRÜN TOPLAMI
201
1970,7
132,9
4542,1
18,1
458,5
4604
517
4367
-1,1
DEMR ÇLK ÜRÜN TP
201
1970,7
132,9
4542,1

458,5
4604
517
4367
-1,1
ÇELİK ARA ÜRÜN TP
302
1486
12512
6092

824,5
3913,3
434,5
2269
-13
DMR ÇLK ÜRÜN VE ARA ÜRÜN TP
503
3456,7
2184,1
10634

1283,1
8517,3
951,5
6636
-5
DEMİR ÇELİK SEKTÖR TOPLAMI
7274
4581,7
2500,6
11586,1
20,3
1608,1
9164
1381,5
7545
-3,9


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Ülkemiz Demir Çelik Sektöründe Sonu Hazin Biten Bir Proje - Sivas Demir Çelik ( Sidemir )

Kremikovtzi Demir ve Çelik Fabrikaları – Bulgaristan Erdemir’in İlk Yurtdışı Şirket Satınalma Girişimi

TÜRKİYE YASSI ÇELİK ÜRETİM KAPASİTELERİ